Từ khi gia nhập WTO, Chính phủ  luôn coi việc thực hiện cam kết về bản quyền phần mềm nói riêng và những quyền sở hữu trí tuệ khác nói chung là ưu tiên hàng đầu. Nhiều bộ luật được ban hành nhằm đảm bảo quyền lợi cho những người lao động  sáng tạo trong lĩnh vực nghệ thuật. Thực tế hàng trăm website  nghe nhạc trực tuyến  tại Việt Nam, số lượng  bỏ tiền “mua” quyền sử dụng những nhạc phẩm có thể đếm trên đầu ngón tay như Zing.vn (thuộc Vinagame) hay Nhacso.net (FPT Telecom).

Để né tránh trách nhiệm, “chiêu bài” thương được các website  sử dụng là đẩy phần rủi ro về phía khách hàng với hình thức tìm kiếm  hoặc chia sẻ  file âm nhạc  hoặc video. Dạo nhanh 1 vòng trên Clip.vn (Công ty Vega), chúng ta có thể bắt gặp rất nhiều chương trình của Đài Truyền hình  Việt Nam  được cắt cúp và đưa lên đây, đặc biệt là những chuyên mục hài, thư giãn như Gặp nhau cuối tuần, tin thời sự giật gân, các trò chơi truyền hình  như Vietnam  Idol…

Dù cho phép thành viên  đăng tải nội dung thông tin  trên website  của mình, nhưng công ty  chủ quản Clip.vn từ chối thẳng thừng trong Quy định  & Chính sách của mình “không chịu bất kỳ trách nhiệm gì về các nghĩa vụ pháp lý của bạn (nếu có) phát sinh từ việc bạn sử dụng các trang web  của bên thứ ba”, và người dùng “sẽ phải hoàn toàn tự chịu rủi ro khi truy cập  trang web”.

Một mô hình khác là xây dựng  website dạng tìm kiếm, nhưng vẫn cung cấp những công cụ để phát truyền nội dung số trực tiếp  trên website  của mình chứ không đơn thuần trả về kết quả như những máy tìm kiếm  truyền thống.

Điển hình trong thể loại này là trang Baamboo.vn (thuộc VC Corp) với khả năng tìm kiếm  âm thanh, video  clip và “nghe thử” ngay trên website  của mình. Mặc dù là “nghe thử” nhưng website này cho phép chơi toàn bộ bài hát  với chất lượng  mặc định của nguồn. 

Điều kỳ lạ là trong khi những search engine nổi tiếng như Google  hoặc Yahoo  thường trả kết quả liên quan tới từ khóa trên website  lớn, nổi tiếng hoặc có lượng truy cập  cao, còn Baamboo.vn lại có khả năng “đặc biệt” khi lấy được những kết quả từ những trang “giời ơi đất hỡi” chứa nhạc Việt Nam  nhưng đặt máy chủ  tại Mỹ hoặc Canada.

Theo phân tích  của các chuyên gia, bản nhạc quốc tế  đặt trên những hosting  nước ngoài  bị kiểm duyệt rất chặt chẽ. Nhưng đối với bản nhạc Việt Nam, các nhà cung cấp  này cũng không biết mà cơ quan  quản lý của Việt Nam  cũng bó tay.

Ngày 10/4/2008, Cục Bản quyền  tác giả Văn hóa Nghệ thuật đã gửi yêu cầu bằng văn bản  cho VC Corp về việc dừng ngay việc truyền phát tác phẩm  không có thỏa thuận bản quyền  trên Baamboo.vn, nếu không sẽ bị xử lý theo quy định  pháp luật… Công văn chỉ ra website  này đã vi phạm nghiêm trọng  Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hướng dẫn  thi hành. Nếu tiếp tục vi phạm, chủ sở hữu website  sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định  của pháp luật. Thế nhưng bốn tháng trôi qua, trang web  này vẫn hoạt động  bình thường như không có chuyện gì.

Hiệp hội Công nghiệp  Ghi âm Quốc tế cũng có công văn gửi Hiệp hội  Công nghiệp  Ghi âm Việt Nam  về việc hàng loạt website  tại Việt Nam. Trong trả lời báo chí  về việc Baamboo.vn cũng nằm trong danh sách những website  vi phạm, ông Nguyễn Thế Tân, Phó Tổng giám đốc  VC Corp, viện dẫn bài phát biểu “Bản quyền đã chết” của một giáo sư người Mỹ  để giải thích việc sản phẩm  công ty  phạm luật. Bài phát biểu này đánh đồng khái niệm tự do và tự nguyện chia sẻ  trong phần mềm nguồn mở (PMNM) với việc sử dụng thành quả lao động  của người khác trong lĩnh vực nghệ thuật.

Tất nhiên, ông Tân đã “bỏ quên” việc tất cả tác giả  PMNM  đã sẵn sàng và chủ động chia sẻ  thành quả của mình từ khi gia quyết định  đưa sản phẩm  của mình gia nhập cộng đồng  nguồn mở. Bản thân  cộng đồng  và sản phẩm  PMNM  cũng có những giấy phép và luật riêng của mình để bảo hộ quyền của tác giả.

Còn trong lĩnh vực nghệ thuật lại hoàn toàn khác. Mỗi sản phẩm  đều có giá trị  văn hóa, tinh thần bên cạnh giá trị kinh tế. Mặt khác, người nghệ sĩ  “cũng phải ăn, cũng phải sống thì mới sáng tác được” và không phải tất cả đều sẵn sàng chia sẻ  miễn phí thành quả lao động  nghệ thuật của mình.

“Nếu sử dụng sản phẩm  của tôi để kinh doanh và thu lợi nhuận  thì chúng ta nên chia sẻ  lợi nhuận. Như vậy mới công bằng chứ!”, một nhạc sĩ  (xin giấu tên) tại Hà Nội, nhận xét. “Cứ coi PMNM  họ chia sẻ  miễn phí  sản phẩm  của mình, nhưng sao có thể “ép” chúng tôi cũng chia sẻ  thành quả của mình? Nếu vậy tại sao lãnh đạo của VC Corp không chia sẻ  miễn phí  tài sản  riêng - thành quả nỗ lực kinh doanh - của mình trước?”.

VNN

View Comments (0) | Add Comment | Printable version

Sorry! Not found commenting on article: 1001 "mánh" trốn việc mua bản quyền nội dung số!